مهدى مهريزى وهادى ربانى
83
شناختنامه آخوند خراسانى ( فارسى )
يكى از نوادگان آن مرحوم در بارهء آخوند ملا محمّد كاظم خراسانى و خانوادهاش چنين نوشته است : ما در بارهء مادر محمّد كاظم اطلاع درستى در دست نداريم . براى ما مادر او شخصيتى مبهم و سايهآميز است . ما نمىدانيم نامش چه بوده ، كى و در كجا ازدواج كرده ، از چه خانوادهاى بوده ، و چه قدر در اين دنياى دون زيسته است . آنها هم كه در بارهء او اطلاعى داشتهاند اكنون سالهاست كه مردهاند و آن چه مىدانستهاند همراه خود به گور بردهاند . امّا در بارهء پدر او آن چه فرزندانش گفتهاند و آن چه ما مىدانيم از اين جمله بيشتر نيست كه نامش ملا حسين و از اهل هرات بوده . در مشهد مىزيسته ، مردى بوده مرفّه ، دانشدوست و گوشهگير . « 1 » سالها پيش مرد سالخوردهاى از اهل مشهد كه در جبين و چهرهء پر چين و چروك خود آثار رنج دورانهاى گذشته و در دلش روايات كهنهاى از اعصار و روزگاران را به يادگار داشته ، در بارهء خانوادهء آخوند خراسانى چنين افزوده است : من آن چه را كه از پدرم و جدّم شنيدهام برايتان تعريف مىكنم . من در اين باره دليلى در دست ندارم ؛ زيرا آنها در موقعى كه اين سخنان را به من مىگفتند دليلى براى من نمىآوردند و من هم از آنها همچو درخواستى نداشتم . آنها به من گفتهاند كه پدر پدربزرگ شما آخوند ملا حسين نام داشت . او مردى بود با سواد و اهل علم و در هرات ، مرفّه زندگانى مىكرد . براى مدّتى از هرات به كاشان رفت و در آن جا به ارشاد مردم پرداخت و سپس از كاشان به هرات بازگشت و زنى را به همسرى گرفت و خداوند چهار پسر به نامهاى نصراللَّه و محمّد رضا و غلام رضا و محمّد كاظم به او مرحمت فرمود .
--> ( 1 ) . مرگى در نور ، ص 8 .